Trong bối cảnh nền kinh tế đang gồng mình trước sức ép tăng trưởng, nhu cầu về vốn tăng vọt trong khi lượng tiền huy động lại không bắt kịp đà mở rộng của tín dụng. Nhiều chuyên gia nhận định khả năng hạ thêm lãi suất ở thời điểm hiện tại gần như không còn, khiến các doanh nghiệp phải chủ động tìm đến những nguồn vốn khác nhằm tiết giảm chi phí.
Áp lực về vốn ngày một gia tăng
Ngày 8/8, Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM (HUBA) đã tổ chức chương trình Cà phê doanh nhân với chủ đề “Doanh nghiệp hợp lực để tăng trưởng 2 con số”.
Phát biểu tại sự kiện, chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, đánh giá việc tiếp tục kéo lãi suất xuống thấp hơn nữa trong giai đoạn này là điều rất khó thực hiện. Ông cho biết mục tiêu tăng trưởng năm 2025 ban đầu được ấn định ở khoảng 6,5-7%, sau đó nâng lên mức 8% để tạo nền tảng hướng tới tăng trưởng từ 10% cho những năm kế tiếp. Để hiện thực hóa mục tiêu này, nền kinh tế đòi hỏi một khối lượng vốn rất lớn.
Theo các chuyên gia, việc giữ cho mặt bằng lãi suất ổn định và không tăng thêm trong giai đoạn hiện nay đã được xem là một thành công đáng kể.
Kể từ quý III năm ngoái, cơ quan quản lý tiền tệ đã nới hạn mức tín dụng, đưa mức tăng trưởng tín dụng cả năm đạt tới 19% - con số cao nhất trong vòng một thập kỷ. Nhu cầu cấp vốn tăng mạnh buộc các nhà băng phải đẩy lãi suất huy động lên nhằm hút tiền gửi, vừa để giữ vững thanh khoản vừa tạo nguồn cho hoạt động cho vay.
Bên cạnh áp lực từ nhu cầu vốn, hệ thống ngân hàng còn phải cạnh tranh gay gắt với hàng loạt kênh đầu tư có sức hấp dẫn cao như vàng, chứng khoán, bất động sản, tiền mã hóa hay các dự án khởi nghiệp. Một khi lãi suất tiền gửi không đủ sức níu chân, dòng vốn hoàn toàn có thể chảy sang những kênh này.
Điều đáng lưu ý là suốt 5 năm gần đây, tốc độ mở rộng tín dụng luôn vượt xa tốc độ huy động vốn. Theo tính toán, khoảng cách lũy kế giữa tổng dư nợ cho vay và tổng nguồn vốn huy động hiện vào khoảng 2,7 triệu tỷ đồng.
“Nếu giảm lãi suất vào lúc này, khoảng cách chênh lệch sẽ càng bị nới rộng thêm. Trong bối cảnh hiện tại, việc giữ được mặt bằng lãi suất ổn định, không tăng thêm đã là một thành công lớn”, vị chuyên gia nhấn mạnh.
Doanh nghiệp cần tìm thêm những kênh huy động vốn để phát triển sản xuất, kinh doanh.
Ngoài ra, với 18 dự án hạ tầng trọng điểm có tổng mức đầu tư hơn 700.000 tỷ đồng dự kiến giải ngân trong 3 năm tới, việc không tính khoản vốn này vào hạn mức tín dụng giao cho các ngân hàng được kỳ vọng sẽ giải phóng thêm dư địa tín dụng, qua đó hỗ trợ tăng trưởng.
Tuy vậy, một chuyên gia kinh tế khác cho rằng việc đưa hơn 700.000 tỷ đồng của 18 dự án trọng điểm ra khỏi hạn mức tín dụng thực chất chỉ mang tính kỹ thuật trong cơ chế phân bổ hạn mức cho từng ngân hàng. Xét trên tổng khối lượng vốn của cả nền kinh tế, nguồn vốn về cơ bản không thay đổi. Trong khi đó, lạm phát đang tiến sát ngưỡng mục tiêu 4,5% và tiềm ẩn rủi ro từ yếu tố chi phí đẩy. Vị này nhận định mục tiêu hạ lãi suất trong năm nay là “cực kỳ khó khăn”.
Đi tìm những kênh vốn mới
Một trong những điểm nghẽn lớn của nền kinh tế được chỉ ra là sự lệ thuộc quá mức vào hệ thống ngân hàng thương mại. Trong khi ngân hàng chủ yếu cung cấp vốn ngắn hạn, thì nguồn vốn trung và dài hạn lẽ ra phải được san sẻ bởi thị trường vốn cùng các định chế tài chính. Việc thị trường trái phiếu doanh nghiệp rơi vào trạng thái trầm lắng đã khiến gánh nặng cấp vốn tiếp tục dồn về phía ngân hàng.
Hiện nhiều doanh nghiệp vẫn đang phụ thuộc vào vốn ngân hàng.
Ở góc nhìn từ phía nhà băng, Tổng Giám đốc ACB cho biết các ngân hàng bán buôn thường phụ trách những dự án quy mô lớn, còn khối ngân hàng bán lẻ vẫn còn nhiều dư địa dành cho nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Riêng ACB hiện mới sử dụng khoảng 2/3 hạn mức tín dụng được cấp, nên các doanh nghiệp SME tại TPHCM vẫn còn cơ hội tiếp cận nguồn vốn.
Dù vậy, ông cho rằng lãi suất cho vay bằng VND trong thời gian tới sẽ khó giảm mạnh, thậm chí có thể duy trì ở mức trên 10%/năm. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động đa dạng hóa nguồn vốn, chẳng hạn vay bằng ngoại tệ đối với các đơn vị hoạt động xuất nhập khẩu, phát hành trái phiếu doanh nghiệp hoặc tìm kiếm nguồn vốn từ nước ngoài.
Từ phía cộng đồng doanh nghiệp, lãnh đạo một tập đoàn lớn trong lĩnh vực du lịch cho rằng 6 tháng cuối năm sẽ là chặng đường không mấy dễ dàng nếu muốn đạt mục tiêu tăng trưởng 10%. Theo ông, doanh nghiệp cần được hỗ trợ bằng những chính sách đủ mạnh và triển khai đủ nhanh để tạo ra bước đột phá.
