Mỗi khi một vụ bê bối phát tán hình ảnh hay video nhạy cảm nổ ra trên không gian mạng, kịch bản quen thuộc lại tái diễn: hàng loạt bình luận "chấm hóng", "xin link" xuất hiện dày đặc, như một phản xạ vô điều kiện của một bộ phận người dùng.
Mới đây, cộng đồng mạng lại một lần nữa dậy sóng trước thông tin cựu vận động viên Louis Phạm (Phạm Như Phương, sinh năm 2003) bị rò rỉ những thước phim riêng tư. Ngay sau khi sự việc xảy ra, chính chủ đã lập tức lên tiếng phản hồi. Cô khẳng định bản thân đang phối hợp với các cơ quan chức năng, thu thập các bằng chứng liên quan đến việc dữ liệu cá nhân bị đánh cắp và lan truyền bất hợp pháp trên các nền tảng mạng xã hội.
Tuy nhiên, song song với những luồng dư luận bảo vệ quyền riêng tư hay lên án kẻ phát tán, một thực trạng đáng báo động khác lại phơi bày: làn sóng "xin link" đầy phản cảm từ cư dân mạng. Trên mọi mặt trận từ Facebook, TikTok cho đến Threads, dưới bất kỳ bài đăng nào liên quan đến vụ việc, những dòng bình luận như "xin link", "ai có clip không", "check inbox nhé", "ib mình với"... xuất hiện với tần suất dày đặc. Tại nhiều diễn đàn, các bình luận khiếm nhã này thậm chí còn áp đảo hoàn toàn những ý kiến thảo luận nghiêm túc về bản chất sự việc.
Chiêu trò trục lợi từ tâm lý đám đông
Hành vi này không mới, và chắc chắn Louis Phạm không phải nạn nhân duy nhất. Cứ mỗi khi có một vụ lộ clip nóng, không gian mạng lại tràn ngập những lời "xin xỏ" công khai. Nhiều người vẫn ngây thơ coi đó là sự tò mò vô hại hoặc một trò đùa vô thưởng vô phạt. Thế nhưng trên thực tế, mỗi lượt "xin link", mỗi cái "chấm hóng" đều là một viên gạch tiếp tay cho chuỗi hành vi xâm phạm đời tư nghiêm trọng.
Theo chia sẻ từ phía cựu vận động viên, những đoạn video đang bị lan truyền thực chất là dữ liệu cá nhân từ 3 - 4 năm trước. Louis Phạm khẳng định mình hoàn toàn là nạn nhân trong câu chuyện này và không làm gì sai. Cô đang ráo riết làm việc với cơ quan có thẩm quyền để làm rõ hành vi chiếm đoạt và phát tán tài liệu trái phép.
Đáng nói hơn, sự tò mò của đám đông đã nhanh chóng trở thành "mỏ vàng" để các tài khoản ẩn danh, fanpage và hội nhóm rác khai thác triệt để nhằm trục lợi. Từ việc giật tít câu tương tác bẩn, dẫn dụ người dùng qua các hội nhóm kín trên Telegram, Discord, cho đến các chiêu trò cài cắm quảng cáo, phát tán mã độc hay lừa đảo tinh vi — tất cả đều được vận hành mượt mà dựa trên sự "hiếu kỳ" của cộng đồng.
Ranh giới mỏng manh giữa "hóng biến" và vi phạm pháp luật
Nhìn từ góc độ pháp lý, việc trực tiếp tung clip nhạy cảm lên mạng hay gián tiếp tiếp tay thông qua hành vi "xin link", "share link" đều cấu thành hành vi phát tán văn hóa phẩm đồi trụy.
Tùy thuộc vào tính chất và mức độ nghiêm trọng, hành vi lan truyền video riêng tư của người khác có thể bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự:
Về xử phạt hành chính: Người vi phạm có thể đối mặt với mức phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
Về xử lý hình sự: Theo Điều 326 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), người nào sản xuất, sao chép, lưu hành, vận chuyển, mua bán, tàng trữ nhằm phổ biến các vật phẩm có nội dung khiêu dâm, đồi trụy sẽ bị phạt tiền từ 10 - 100 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm nếu thuộc một trong các trường hợp:
- Dữ liệu số hóa có dung lượng từ 01 gigabyte (GB) đến dưới 05 gigabyte (GB);
- Số lượng ảnh từ 100 đến dưới 200 ảnh;
- Sách in, báo in hoặc vật phẩm khác từ 50 đến dưới 100 đơn vị;
- Phổ biến cho từ 10 đến 20 người;
- Đã bị xử phạt hành chính hoặc kết án về tội này nhưng chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
Ngoài ra, khung hình phạt bổ sung có thể bao gồm phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 đến 05 năm. Đặc biệt, hành vi chia sẻ clip nóng xúc phạm nghiêm trọng đến danh dự người khác còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội làm nhục người khác (theo điểm e khoản 2 Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015) với án phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Văn hóa mạng chỉ thực sự văn minh khi mỗi người dùng ý thức được rằng: Sự tò mò của bạn có thể là khởi đầu cho một hành vi phạm pháp.
