Sau hơn 3 tháng triển khai, Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã đạt được nhiều kết quả khả quan, mở ra hy vọng xác định danh tính cho hàng vạn liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Hơn 1.400 hài cốt liệt sĩ đã được quy tập
Thông tin từ Ban Chỉ đạo 515 cấp quốc gia cho biết, cho đến thời điểm hiện tại, các đơn vị chức năng đã tìm được và quy tập tổng cộng 1.425 hài cốt liệt sĩ. Cụ thể, có 401 hài cốt được phát hiện ngay trên lãnh thổ Việt Nam, 174 hài cốt tại đất nước Lào và 850 hài cốt tại Vương quốc Campuchia.
Hoạt động tìm kiếm các khu mộ tập thể của liệt sĩ cũng ghi nhận nhiều tiến triển đáng kể. Điển hình tại Tuyên Quang, lực lượng làm nhiệm vụ đã phát hiện 5 khu mộ tập thể chứa khoảng 23 hài cốt liệt sĩ.
Đáng chú ý, tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, đơn vị chức năng đã triển khai khai quật một khu mộ tập thể được đánh giá có thể chứa khoảng 100 hài cốt riêng lẻ. Qua quá trình khai quật, lực lượng đã tìm thấy 32 di vật cùng 2 bộ hài cốt tập thể. Những phát hiện này tiếp tục nuôi dưỡng niềm tin có thể xác định được thông tin cho nhiều liệt sĩ sau hàng chục năm vô danh.
Huy động quy mô lớn lực lượng thực hiện nhiệm vụ
Để hoàn thành nhiệm vụ quan trọng này, tổng cộng 32 tổ đội chuyên trách tìm kiếm và quy tập với quy mô trên 1.500 quân số đã được triển khai. Trong đó có 13 tổ đội hoạt động trong lãnh thổ Việt Nam và 19 tổ đội thực hiện nhiệm vụ tại Lào cũng như Campuchia.
Bên cạnh việc tìm kiếm và quy tập, đã có 13 nghi lễ truy điệu và an táng được tổ chức long trọng, đón nhận và an táng 735 hài cốt liệt sĩ về nơi yên nghỉ cuối cùng, thể hiện lòng biết ơn vô hạn của toàn Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những người con đã hiến dâng cuộc đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Tiến triển trong công tác giám định ADN xác định danh tính
Một trong những trọng tâm của Chiến dịch là áp dụng phương pháp giám định ADN để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đến nay, công việc lấy mẫu đã được thực hiện với 66.013 ngôi mộ liệt sĩ trên toàn quốc, trong đó 46.116 ngôi mộ đáp ứng điều kiện lấy mẫu, tương đương gần 70%.
Đối với phía gia đình liệt sĩ, đã thu thập được 93.464 mẫu sinh phẩm. Trong số này, 53.036 mẫu đã hoàn tất phân tích và được đưa vào cơ sở dữ liệu để phục vụ việc đối chiếu ADN.
Ngoài ra, 15.729 mẫu hài cốt liệt sĩ từ các tỉnh thành đã được tiếp nhận và bảo quản để phục vụ giám định ADN.
Với hơn 93.000 mẫu sinh phẩm từ thân nhân liệt sĩ đã thu thập, ngân hàng gene phục vụ việc xác định danh tính đang dần được xây dựng hoàn thiện. Đây được đánh giá là nền tảng khoa học then chốt, tạo cơ hội xác định danh tính cho hàng chục nghìn liệt sĩ vẫn còn thiếu thông tin sau nhiều thập kỷ.
Đẩy mạnh rà phá bom mìn tại các khu vực trọng điểm
Bên cạnh hoạt động tìm kiếm và giám định ADN, nhiệm vụ rà phá bom mìn và vật nổ tại các khu vực nghi có mộ liệt sĩ cũng đang được thực hiện quyết liệt.
Cho đến nay, các đơn vị chức năng đã rà phá được 8.462,16 héc-ta trên tổng diện tích 22.725 héc-ta, đạt 37,24% kế hoạch đề ra. Riêng khu vực trọng điểm tại Tuyên Quang đã rà phá được 3.566,7 héc-ta trên tổng số 4.460 héc-ta, đạt gần 80%.
Để thực hiện nhiệm vụ này, 360 tổ đội rà phá với 5.183 cán bộ, chiến sĩ cùng hơn 1.300 thiết bị dò và nhiều trang bị chuyên dụng khác đã được huy động.
Việc rà phá bom mìn không chỉ đảm bảo an toàn cho lực lượng làm nhiệm vụ mà còn góp phần đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại các khu vực trọng yếu.
Định hướng nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới
Dựa trên những thành quả ban đầu, Ban Chỉ đạo 515 quốc gia đã đề ra các nhiệm vụ cốt lõi để đảm bảo hoàn thành mục tiêu của Chiến dịch.
Ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn sắp tới là tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đảm bảo tính đồng bộ, sát với thực tế và phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp. Tận dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong việc phân tích và khai thác dữ liệu về liệt sĩ; đẩy nhanh thu thập, phân tích và đối chiếu ADN của thân nhân để tích hợp vào ngân hàng gene.
Các Bộ, ngành và địa phương tập trung rà soát, xác minh thông tin các khu mộ tập thể của liệt sĩ, tăng cường nhân lực và phương tiện phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trong trao đổi thông tin, học hỏi kinh nghiệm và công nghệ giám định ADN với các quốc gia có liên quan.
Công tác truyền thông về Chiến dịch cũng được đẩy mạnh nhằm lan tỏa rộng rãi ý nghĩa nhân văn sâu sắc của hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Mục tiêu tổng thể của Chiến dịch 500 ngày đêm
Chiến dịch 500 ngày đêm chính thức khởi động từ ngày 2/4/2026, với thời gian triển khai từ 15/3/2026 đến 27/7/2027. Chiến dịch đặt ra mục tiêu tìm kiếm và quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành lấy mẫu với khoảng 230.000 ngôi mộ liệt sĩ chưa có thông tin; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; xây dựng và đưa vào hoạt động cơ sở dữ liệu gene thân nhân liệt sĩ; đồng thời hoàn tất công tác rà phá bom mìn tại các địa bàn trọng điểm.
Theo kế hoạch, Chiến dịch sẽ được sơ kết vào tháng 11/2026 và tổng kết trước ngày 27/7/2027, đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.
Tình hình thực hiện tại Quân khu 5 và Đà Nẵng
Liên quan đến lĩnh vực này, Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 5 vừa tổ chức Hội nghị trực tuyến sơ kết công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ 6 tháng đầu năm; đồng thời xác định phương hướng và nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026.
Theo báo cáo, tính đến ngày 16/7, trên địa bàn Quân khu 5 đã tổ chức khai quật 8.121 mộ liệt sĩ chưa có thông tin; quy tập 109 hài cốt liệt sĩ, đạt 11,1% chỉ tiêu năm 2026 và đạt 7,36% mục tiêu Chiến dịch 500 ngày đêm (trong đó Đà Nẵng quy tập được 24 hài cốt).
Qua hai cuộc kháng chiến, có hơn 90.000 liệt sĩ đã anh dũng hy sinh trên mảnh đất Đà Nẵng. Hiện tại, địa phương vẫn còn 7.232 liệt sĩ chưa tìm kiếm được hài cốt và 25.485 mộ liệt sĩ tại 151 nghĩa trang chưa xác định được danh tính.
Phát biểu tại Hội nghị, ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Đà Nẵng cho biết, Ban Chỉ đạo 515 Thành phố đã triển khai tìm kiếm và quy tập tại hơn 300 địa điểm được xác định, đồng thời khảo sát hơn 100 khu vực. Tuy nhiên, số lượng mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Đà Nẵng hiện nay gần bằng tổng số của ba Quân khu 1, 2 và 3 cộng lại; công tác tìm kiếm gặp nhiều trở ngại do điều kiện thời tiết, địa hình biến đổi bởi quá trình đô thị hóa, xây dựng hạ tầng, thay đổi mục đích sử dụng đất, thiên tai và hiện tượng sạt lở; khiến nhiều dấu vết xưa không còn, gây khó khăn trong việc xác định chính xác vị trí chôn cất ban đầu.
Trong thời gian tới, dựa trên các thông tin và kết luận về nơi chôn cất liệt sĩ, Đà Nẵng sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác khảo sát, xác minh, phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ năm 2026.
